Noorwegen - tussen skiën en zeilen (Aflevering 2)

Aan boord van de Helt bracht ik mijn voorjaar van 2025 door. Een verblijf dat voor mij veel langer leek te duren. Een duik in een magische wereld waarvan ik dacht dat die verdwenen was. Die van hout, vlammen, zeilen, boomteer en lijnolie, van onbekende geuren. Een sprong in de tijd. De Helt (Héro in het Noors) wordt beschouwd als een historisch zeilschip: het begon zijn leven in de fjorden in 1932, bijna een eeuw geleden.

Ik nodig u daarom uit, via deze paar regels en het bekijken van enkele beelden, om u onder te dompelen in deze bijzondere wereld.

Met een lengte van 28 meter en een breedte van 10 meter heeft de Helt een laadvermogen van 200 ton. Voordat het werd bewoond door skiërs, vervoerde de Helt goederen. Eerst zand, daarna kreeften, en vervolgens weer bouwmaterialen. Pas laat werd de Helt ingericht om publiek te ontvangen. Toen de vorige eigenaar overleed, verzwaard door schulden, erfde de bank het schip. Niet wetende wat ermee te doen, was het bestemd om te zinken, verlaten achtergelaten. Ulysse, de kapitein, redde het schip in 2023 van een zekere dood door het nieuw leven in te blazen. De 10 ^ste , 100ste? Wie zal het zeggen!

Maar het is onmogelijk dit verhaal te vertellen zonder u iets te vertellen over de kapitein van het schip (u kent zijn naam al uit aflevering 1). Ulysse (we hadden moeilijk een beter passende naam kunnen vinden voor een kapitein) is een 38-jarige Bretoen, gepassioneerd door oude zeilschepen. Voor hem vindt navigatie plaats op houten boten en niets anders. Zozeer zelfs dat het soms moeilijk is te zeggen of hij niet rechtstreeks uit een vorige eeuw bij ons is aangekomen. Na meerdere jaren op de wegen van de wereld (van de Australische zeeën tot de tatami’s van vele Aziatische landen) koopt Ulysse zijn eerste schip, de Lun II, waarmee hij de oceanen oversteekt om vracht te vervoeren (rum, koffie en andere kostbare waren) tussen het oude continent en de Antillen. Hij raakt ook gepassioneerd door koken. Later, in 2023, redt hij de Helt van een noodlottig einde en past het schip aan voor het beoefenen van skiwindzeilen, tot ons groot genoegen! Spirituele grote broer van de Lun II, aan boord van de Helt beleven we dit avontuur in het voorjaar van 2025.

Aan boord heb ik vele verbaasde gezichten en verwonderde glimlachen voorbij zien komen! De eerste week zijn er 12 skiërs uit alle Alpen die deel uitmaken van onze bemanning. De eerste aan boord, Michel, heeft grijs haar. Toch zijn zijn fonkelende en dromerige ogen die van een klein jongetje! Hij herontdekt de sensaties van zijn jeugd, toen hij de zeilvaart op oude schepen ontdekte. Hij is “als een kind”. En wij, met de hele bemanning, zijn zo blij Michel vol verwondering het schip te zien ontdekken, maar ook zijn reisgenoten voor de week. Allen kwamen met haast, verlangen en ook wat onzekerheden: de deelnemers kennen elkaar immers niet. Toch ontstaat er na slechts enkele minuten een vrolijke drukte in de salon en werkt de magie.

Iedereen weet dat ze met de keuze voor de Helt een avontuur kiezen dat anders is dan alle andere, met een ander ritme, een andere cadans. De sfeer is familiair, waarbij iedereen elkaar vanaf de eerste minuut met ‘je’ aanspreekt. Hout, katoen en een emmer water vervangen met verve marmer, geautomatiseerde systemen en andere gadgets die je op andere boten vindt. Rustiek, maar charmant, authentiek, maar zeker niet zonder comfort, verre van dat.

Diezelfde avond vertrekken we. De boot verlaat de kade van de haven van Tromsø voor een weeklange tocht rond de Lyngen Alpen en alle satellieteilanden van dit gebergte. De spanning is om te snijden. De lucht trakteert ons op noorderlichten tijdens de vaart. De bewustwording ontwaakt en iedereen vindt achter deze dansende groene lichten aan de hemel de betekenis die bij hem past. Voor mij is het de belofte van een tijdloze reis, buiten de gebaande paden, een groen licht voor het Avontuur met een hoofdletter A!

Elke dag worden we wakker door het knisperen van het vuur en de geur van spek en eieren die op het fornuis sissen. De skiërs steken hun neusjes achter het gordijn van hun kooien en Kevinn, de tweede stuurman, zorgt meteen voor sfeer door zijn compilatie van Braziliaanse muziek te draaien.

Na een stevig ontbijt kleden de skiërs zich aan en trekken hun schoenen aan. Ulysse is ondertussen bezig met het kneden van zijn brood en het bereiden van de sandwiches voor die dag, altijd met oog voor detail. Zodra de picknicks achterin de tassen zitten en de thermosflessen gevuld zijn, wordt de koperen bel geluid die aan de achterstag hangt, waarop de inscriptie “HELT - 1932” te lezen is. Iedereen aan dek!

De skiërs springen in hun feloranje reddingsvesten, laden de ski's en stokken op de twee opblaasbare bijboten. Daarna stapt iedereen om de beurt aan boord. Een stil moment wanneer we met volle snelheid wegscheuren op de kleine opblaasbare boten: achter ons de Helt, prachtig bij zonsopgang, bijna stilstaand. Voor ons: het strand, de verse sneeuw op het zand, de berg. Een nieuw avontuur begint. Weer een!

Eenmaal op het strand worden de zeehondenhuiden zorgvuldig geplakt, waarbij men goed oppast geen zand mee te nemen, de skischoenen in klimstand, maar pas op dat je geen voet in het water zet of uitglijdt op een alg!

De stoet skiërs is op weg voor een paar uur klimmen. Na slechts enkele tientallen minuten beginnen we de zee te zien, aan de voet van de berg. Daarna zetten we onze klim naar de top voort. In Noorwegen neemt de hoeveelheid sneeuw exponentieel snel toe: na 500 meter hoogteverschil beginnen we de effecten van de wind te zien, sneeuwophopingen, soms windplaten. In de Alpen waarschuwen lawineberichten voor veel hogere hoogtes: 2000, 2500... Hier volstaan soms al 400 meter of zelfs minder. Dus is waakzaamheid geboden. Ook een lokale bijzonderheid: de winden zijn zo krachtig en de sneeuw heeft een sterke cohesie. We zien daarom bij de randen van kammen en toppen corniches die enorm kunnen zijn.

Op de top dus, is het uitzicht van 360° op een mengeling van zeeën en bergen indrukwekkend. Als je goed kijkt, kun je de meeste routes zien die we de komende dagen zullen afleggen, of die we al hebben afgelegd.

Meestal, zoals bij de Storegalten of de Uløytinden, is de route een oversteek. Terwijl wij skiërs plezier hebben met het beklimmen van de berg, heeft de Helt met zijn bemanning al het anker gelicht om de aarde of het eiland rond te varen. Zo kunnen we genieten van een afdaling die anders is dan de route van de klim. We steken de top over om ons schip aan de andere kant weer te vinden. Het is avontuur, ontdekking. Plezier? Zeker! Maar voor de gidsen is het ook een bron van vragen. Ze moeten allereerst kunnen inschatten hoe goed de afdaling is "op zicht", dat wil zeggen zonder deze tijdens de klim te hebben gezien. Ze moeten improviseren, inschatten, zich oriënteren.

“Helt, Helt, Helt van Bastien, Bastien, Bastien, ontvang je mij? ………. Bastien, Bastien, Bastien hier Helt, Helt, Helt, ik ontvang je luid en duidelijk. Hoe gaat het daarboven? Hebben jullie het naar je zin?” De stem van de kapitein klinkt door mijn radio. Een zacht gevoel om te weten dat de rest van de bemanning op ons wacht aan de voet van de berg, in ons schip basiskamp, met een warme chocolademelk en een vuur dat op volle toeren brandt.

Het glijden, eindelijk. De vreugde van iedereen is af te lezen van de gezichten. De verbaasde glimlachen van skiërs die de hellingen van ongerepte, lichte sneeuw afdalen, zijn een beloning voor de inspanningen bij de klim. Soms vliegt een zwerm sneeuwhoenders op, soms steekt een rendier net onder onze ski's door… De Noorse fauna zorgt ervoor dat we momenten van dagdromen beleven. Hangende dalen, majestueuze gletsjer, berkenbossen, alle soorten terrein liggen voor ons open voor het plezier van onze ski's en onze lachende ogen… Nog een paar bochten en we zien het schip, daar, voor ons.

Na een paar schaatsstappen en een of twee oversteekjes van beekjes (dit jaar zijn de waterlopen bijna niet bevroren), komen we uiteindelijk aan op het strand, in een perfect 'einde van de wereld'. Het lichte geklots is het enige geluid dat de stilte op het strand verstoort. Kevinn komt op volle snelheid aanvaren met de bijboot. Al snel worden de geuren van houtvuur aan onze zintuigen onthuld. Zodra de 'herinstap' is voltooid, ontspannen de lichamen zich, het is tijd voor iedereen om te ontspannen, zich om te kleden en op te warmen. Rond een mooie stapel pannenkoeken herinneren de skiërs zich de hoogtepunten van de dag: de beste bochten, de mooiste val…

Dan trekken we om de beurt onze badpakken aan om in het hete water van het Noorse bad te glijden, op het dek van het schip. Maar daarvoor trakteert de kapitein ons eerst op de traditionele sprong in het ijskoude zeewater! De meest hyperactieven vissen, en sommigen maken een paar tochten met de lichte zeilboot uit de jaren 1920: een klein juweel van hout en katoen dat we aan het begin van het seizoen zorgvuldig hebben gerestaureerd. Gevoelens gegarandeerd!

Dan volgt een rustige tijd en het schip zet koers naar de volgende bestemming… De fornuizen zijn heet, het brood komt uit de oven, de lamsbouten zijn door de chef met de hand gebonden. Aan boord is alles met de hand gemaakt, ambachtelijk. Geen recept, maar alleen goed doordachte improvisatie! De gidsen werken aan de beste routes voor de volgende dag, de skiërs dutten in de kooien.

’s Avonds, wanneer de lichten uit zijn en de kaarsen zijn aangestoken, is het ritueel: we zetten een grote tafel voor de hele bemanning. De symfonieën van Bach en Mozart maken ook deel uit van deze traditie. Geen tafel zonder een goede klassieker. Soepen, kruiden, braadstukken, lamsbouten, verse broden, vis in korst, gegrilde gemarineerde groenten volgen elkaar op en stapelen zich op tot een tafel die waardig is voor de feesten van Asterix. Pas ’s avonds komt de hele bemanning samen. De zeelieden vertellen hun zeeverhalen aan de bergbeklimmers en omgekeerd. Uiteindelijk, na een lange en mooie dag die leek te duren als meerdere, keert iedereen terug naar zijn zachte verenbed voor de nacht, met de geest al bij de sterren. 

Elke dag die voorbijgaat is een avontuur. Onze vrijheid van handelen met de Helt en de bemanning stelt ons in staat alles te bedenken, alles te overwegen. En dat is wat ik graag aan boord kom zoeken!

In deze maand april hebben verschillende teams elkaar aan boord opgevolgd. Het tweede team bestond uit een deel van het Franse skialpinisme-team. Met hen de kristallen bol die Thibault Anselmet enkele dagen eerder in Tromsø had gewonnen. Thibault liet zijn plezier niet onopgemerkt door hem met bier te vullen! 

Mijn vriend Symon (Welfringer) maakt ook deel uit van de reis. Samen konden we ons overgeven aan onze gemeenschappelijke passie voor "de balk", een beroemd klein houten hulpmiddel dat klimmers gebruiken om zich op te hangen en zo hun vingerkracht te onderhouden en zelfs te vergroten. Deze week telden de dagen niet dubbel, maar vierdubbel: met een razendsnel tempo van 2000 tot 3000 meter hoogteverschil per dag, verslindt het team de toppen twee aan twee. 

Léo Viret, de coach van het Franse skialpinisme-team en gids aan boord van de Helt met mij, is enthousiast: "mijn jongen, dagen in dit tempo met zulke klanten, dat is niet elke dag!!". Buitenaards. Dat is het bijvoeglijk naamwoord dat steeds terugkomt in zijn mond. De kerel laat zich niet van de wijs brengen door het tempo van zijn pupillen. Hij benut de zeldzame pauzemomenten om zijn camera tevoorschijn te halen. Wij maken gebruik van dit potentieel om de hoekjes te verkennen die we in voorgaande seizoenen hadden ontdekt. 

De twee mascottes van ons team, Cerise en Prunelle, de zevenjarige tweelingdochters van de kapitein, hebben ook de passie van dit team weten te waarderen: dankzij een touw- en houten constructie gemaakt door hun vader, worden de twee meisjes door hun rijdieren (Gédéon Pochat als trekpaard) voortgetrokken alsof ze op een sleeplift zitten. Wie zou kunnen bedenken om zijn eerste bochten te maken en te leren skiën voorbij de poolcirkel op een eiland aan het einde van de wereld met de zachte naam Uløya?

De weken volgen elkaar op en lijken niet op elkaar. De volgende bemanning bestaat uit een groep vrienden, waarvan een lid op de middelbare school bij mij zat. We zijn blij elkaar na zoveel jaren weer te zien. Vriendschap wordt niet oud. We skiën, lachen en voelen mee in harmonie. Deze week telt de bemanning een nieuw lid: Sam is schipper, kapitein op andere boten. Hij is de initiatiefnemer van een renovatieproject van een enorm zeilschip uit 1904 in Kopenhagen, Denemarken, de Hawila (neem een kijkje op zijn project!). Aan boord van zo'n schip liggen alle oceanen van de planeet binnen handbereik! We brengen hele avonden door met dromen over nog verder gelegen expedities... Svalbard, Groenland, Antarctica, Zuid-Georgia, klinkende namen vol mysterie. Zullen we het tot die extreme gebieden kunnen brengen? De toekomst zal het leren!

Ook dit jaar hebben eenvoud, authenticiteit, ieders passie en gedeelde vreugde bijgedragen aan de magie die zo moeilijk in woorden te vatten is. We hebben een terugkeer naar de essentie beleefd, een gekozen levenspauze. Magisch.

Ik hoop dat ik je met deze paar regels een beetje mee heb kunnen nemen met ons. En jij, heb je zin om het hoge noorden te verkennen?