PFAS-vrije waterdichte jas: de gids van 2026 voor kiezen en controleren

Kort samengevat: een waterdichte jas zonder PFAS bevat geen opzettelijk toegevoegde PFAS: niet in de waterafstotende buitenlaag, het membraan, de ritsen of de accessoires. We moeten «opzettelijk» erbij zeggen, omdat PFAS inmiddels overal in het milieu voorkomen en geen enkel merk nul sporen kan garanderen. Lagoped, waarvan het project in 2017 ontstond (commerciële lancering in 2018), heeft nooit PFAS gebruikt bij de productie van zijn kleding: het merk zag daar al vroeg van af, terwijl de meeste outdoormerken er pas later mee stopten, en ruim vóór de wettelijke verboden. Sinds 1 januari 2026 verbiedt de Franse wet PFAS in consumenten kleding. Veel outdoormerken hebben toegezegd te stoppen met de PFAS die ze voorheen gebruikten: de onderstaande tabel geeft hun data weer. Deze gids legt ook uit hoe je de beloften van merken kunt controleren bij het kiezen van een waterdichte jas zonder PFAS.

PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen, in de outdoorwereld ook wel «PFC» of «fluorkoolstoffen» genoemd) vormen een groep van meer dan 10.000 synthetische stoffen. Ze stoten water en vetten af, maar breken vrijwel niet af: daarom worden ze «eeuwige chemicaliën» genoemd. Ze hopen zich op in water, de bodem en levende organismen.

Waar komen gefluoreerde waterafstotende behandelingen vandaan?

Hun geschiedenis begint met een toevallige ontdekking: in 1938 verkreeg scheikundige Roy Plunkett (DuPont) polytetrafluorethyleen, het latere Teflon, terwijl hij aan koelgassen werkte (Wikipedia). In de jaren 40 werd dit inerte materiaal eerst ingezet voor de Amerikaanse oorlogsinspanning: het Manhattanproject gebruikte het om kleppen en afdichtingen te beschermen tegen een zeer corrosief gas, uraniumhexafluoride (Wikipedia). Teflon kwam in 1945 op de markt.

Begin jaren 50 ontdekten scheikundigen van 3M, die op zoek waren naar een rubber voor brandstofslangen van straalvliegtuigen, per ongeluk een gefluoreerde vloeistof die water, olie en vuil afstoot: Scotchgard, dat in 1956 op de markt kwam (Wikipedia). In 1969 rekte Bob Gore (W. L. Gore & Associates) PTFE uit en verkreeg zo een microporeus membraan: de oorsprong van Gore-Tex, waarvan de eerste commerciële producten uit 1976 dateren (Wikipedia). De waterafstotende middelen en gefluoreerde membranen voor outdoorproducten zijn de erfgenamen van deze uitvindingen.

De waarschuwingen stapelden zich bijna dertig jaar lang op:

• Jaren 1950 tot 1970: de industrie beschikt al over interne aanwijzingen. Een toxicoloog van DuPont oordeelt al in 1961 dat PFOA giftig is, en intern onderzoek van 3M stelt in de jaren 1970 vast dat deze stoffen zich ophopen in menselijk bloed. Deze bevindingen werden pas veel later openbaar (tijdlijn op Wikipedia).
• 1997-1998: Kris Hansen, chemicus bij 3M, ontdekt PFOS in het bloed van mensen bij verschillende Amerikaanse bloedbanken (ProPublica). In 1998 wordt het Amerikaanse milieuagentschap gewaarschuwd.
• 2000: 3M kondigt aan de productie van PFOS, het molecuul in de oorspronkelijke Scotchgard, stop te zetten.
• De eerste PFAS zijn in Europa verboden: PFOS in 2009, PFOA in 2019. Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek classificeert PFOA als « kankerverwekkend voor mensen ».
• In 2015 ondertekenden meer dan 200 wetenschappers de Verklaring van Madrid, waarin werd opgeroepen het gebruik van de hele PFAS-familie te beperken.
• In 2025 becijfert het onderzoek « PFAS: de duizelingwekkende kosten van de sanering van Europa » (Le Monde en 29 mediapartners) de kosten van de sanering van Europa op 95 tot 2.000 miljard euro over twintig jaar. Het brengt minstens 23.000 verontreinigde locaties in kaart. De enige manier om de kosten te beperken, benadrukken de geraadpleegde onderzoekers, is te stoppen met de uitstoot ervan.
• Het tweede deel van het onderzoek, « PFAS: hoe de chemische industrie het verbod op eeuwige verontreinigende stoffen saboteert » (Le Monde, 15 januari 2025), documenteert de lobbycampagne tegen het Europese verbod. Het noemt outdoor kleding als een van de toepassingen van fluorpolymeren.

Toen het Lagoped-project in 2017 van start ging, waren de eerste publieke waarschuwingen dus al twintig jaar oud.

Naar aanleiding van deze bevindingen maakte Lagoped al bij het ontwerp van zijn eerste jas een eenvoudige keuze: geen PFAS gebruiken, noch in membranen, noch in waterafstotende behandelingen. In tegenstelling tot veel merken heeft Lagoped dus nooit PFAS hoeven uitfaseren: al lange tijd was duidelijk dat deze stoffen schadelijk waren, en we kozen ervoor er preventief van af te zien in plaats van pas achteraf. Daarin is Lagoped een pionier: het is PFAS-vrij opgericht, nog voordat de wet dat voorschreef.

De meeste outdoormerken hebben jarenlang PFAS gebruikt en hun werkwijze daarna op heel verschillende momenten aangepast. Dit is wat elk merk op zijn eigen website verklaart, gerangschikt op datum. De datum die telt, is die waarop de uitfasering volledig is afgerond: PFAS uit de stof verwijderen volstaat niet als er nog PFAS in ritsen, membranen of andere onderdelen zitten. Lagoped heeft nooit een uitfaseringsdatum hoeven aankondigen: het heeft PFAS nooit gebruikt (project gestart in 2017, merk opgericht in 2018).

Merk	Wat het merk verklaart	Referentie
Fjällräven	Proces ingezet rond 2008-2009, eerst voor kleding; 2015: tenten en alle andere textielproducten; 2023: eerste PFAS-vrije kwaliteitsritsen (het merk noemt geen jaar waarin de uitfasering volledig is afgerond; 2023 is de laatste stap die het vermeldt)	[1]
Houdini	Uitfasering begonnen in 2012; sinds 2018 « volledig PFAS-vrij » in de productie	[2]
Picture Organic Clothing	Overstap op C6 in 2013 (« niet volledig PFC-vrij »), vervolgens PFC-vrij sinds 2017	[3]
Lagoped	Project gestart in 2017, merk opgericht in 2018: sinds het begin geen PFAS in membranen of waterafstotende behandelingen	[4]
Vaude	Eco Finish zonder PFC vanaf zomer 2018 op vrijwel alle kleding; in 2021 waren PFAS verwijderd uit alle kledingstoffen (met uitzondering van enkele tenten)	[5]
Patagonia	Uitfasering van langeketenkoolwaterstoffen (C8) tussen 2013 en 2016; eerste producten zonder PFAS in herfst 2019; 2021: eerste jas zonder fluor in de waterafstotende behandeling en het membraan; sinds voorjaar 2025 bevatten alle nieuwe modellen geen opzettelijk toegevoegde PFAS	[6]
Gore-Tex (membraanleverancier)	ePE-membraan zonder toegevoegde PFAS vanaf herfst-winter 2022; doel voor eind 2025: de overgrote meerderheid van de consumentenproducten van Gore-Tex zonder toegevoegde PFAS	[7]
Mountain Equipment	Eerste PFAS-vrije Gore-Tex ePE-producten in 2023; doel: een volledig PFAS-vrij assortiment voor herfst-winter 2025 (volgens de pagina werden nog C6-waterafstotende middelen gebruikt)	[8]
Outdoor Research	Sinds 1 januari 2025 zijn alle nieuwe producten vrij van toegevoegde PFAS (waterafstotende middelen en membranen voor outdoorkleding)	[9]
Rab	Meer dan tien jaar werk; 100 % van de producten voor herfst-winter 2025 voldoet aan de norm (geen toegevoegde PFAS), sporen zijn mogelijk	[10]
Arc'teryx	« Arc'teryx heeft zijn plan om PFAS uit zijn producten te verwijderen sinds 2025 afgerond »	[11]
Haglöfs	Meer dan tien jaar geleden begonnen met de aanpak; sinds herfst-winter 2025 geen nieuwe waterdichte producten meer met toegevoegde PFAS	[12]
Mammut	Sinds 2016 onderzochte alternatieven; herfst-winter 2025/26: alle nieuwe producten, behalve touwen, zonder toegevoegde PFAS	[13]

Voor de volgende merken hebben we geen duidelijke, gedateerde en verifieerbare verklaring gevonden: Jack Wolfskin, Norrøna, Helly Hansen, Salomon, Montane, The North Face, Columbia en Decathlon.

Sommige merken kondigen algemene toezeggingen of « PFAS-vrije » producten aan, zonder een datum voor volledige uitfasering of een duidelijke reikwijdte te noemen. Decathlon zegt toegevoegde PFAS geleidelijk te willen uitfaseren, zonder datum of concrete doelstelling, en erkent dat er nog sporen kunnen worden aangetroffen [14]. Bij deze merken kunt u het beste rechtstreeks om bewijs vragen: datum, reikwijdte en analyses.

Bij veel jassen zijn de stof en het membraan PFAS-vrij, maar de ritsen niet, omdat de banden daarvan gecoat zijn. Fjällräven vermeldt bijvoorbeeld op zijn website dat het pas in 2023 PFAS-vrije ritsen van hoge kwaliteit kon inkopen.

Bij Lagoped heeft onze ritsfabrikant ons zijn verklaring gegeven. Toch wilden we de claims die we maken zelf controleren: we hebben de herenjas EVE2 (100 % gerecycled polyester) laten testen door een geaccrediteerd Duits laboratorium, volgens de methode DIN EN 17681-1 en -2 (extractie, gevolgd door analyse met HPLC-MS/MS en GC-MS). Dit zijn de resultaten:

• Borstzakrits (gecoate band en ritsketting), rapport van 14 oktober 2024: geen verbindingen aangetroffen.
• Middenrits (gecoate band en ritsketting), rapport van 24 oktober 2024: geen verbindingen aangetroffen.
• Hoofdstof, rapport van 8 juli 2024: een spoor PFBA van 0,02 mg/kg, ondanks het feit dat er bij onze productie geen PFAS worden toegevoegd. Deze waarde ligt maar net boven de kwantificeringsgrens (0,01 mg/kg) en ruim onder de wettelijke drempelwaarden. Het laboratorium concludeert dat het materiaal « voldoet aan alle geteste eisen ».

Deze analyses zijn gericht op een lijst van ongeveer 50 stoffen (PFOS, PFOA, PFHxS, PFHxA, FTOH, fluorotelomeeracrylaten enz.). Ze meten niet de totale organische fluorverbindingen. De analyses zijn uitgevoerd op één product, de EVE2-herenjas (artikelnummer LAG10011), getest in 2024. Dit spoor illustreert wat we hieronder uitleggen: PFAS zijn tegenwoordig overal in het milieu aanwezig en geen enkel product kan garanderen dat er « absoluut geen sporen » zijn.

Frankrijk staat er niet alleen voor. Hieronder staan de belangrijkste regels die PFAS in kleding beperken, zoals ze gelden op het moment van schrijven (oktober 2026). Ze verschillen in toepassingsgebied en op een punt dat ons rechtstreeks aangaat: in de Verenigde Staten krijgen outdoorjassen die zijn ontworpen voor zeer natte omstandigheden, oftewel waterdichte jassen, vrijwel overal uitstel tot 2028.

Gebied	Tekst	Wat eronder valt en de data	Bron
Frankrijk	Wet nr. 2025-188 van 27 februari 2025	Consumentenkleding met PFAS, met uitzondering van beschermende kleding: verboden sinds 1 januari 2026; alle textielproducten in 2030	Ministerie
Europese Unie	REACH-beperking op PFHxA; universele PFAS-beperking in beoordeling	PFHxA in kleding, accessoires en schoenen: vanaf 10 oktober 2026; definitief advies van ECHA over alle PFAS verwacht	Bergeson & Campbell
Denemarken	Nationaal besluit	Kleding, schoenen en waterafstotende consumentenproducten met meer dan 50 mg fluor per kg: sinds 1 juli 2026; voorraden mogen worden verkocht tot 1 januari 2027	SGS
Californië	AB 1817	Textiel met gereguleerde PFAS, sinds 1 januari 2025 (grenswaarde van 100 ppm totaal organisch fluor, daarna 50 ppm vanaf 1 januari 2027). Bovenkleding voor zeer natte omstandigheden: vermelding « Made with PFAS chemicals » vanaf 2025, verbod vanaf 1 januari 2028	Morgan Lewis
New York	S1322/A994	Nieuwe kleding waaraan opzettelijk PFAS zijn toegevoegd: sinds 1 januari 2025. Bovenkleding voor zeer natte omstandigheden is vrijgesteld tot 1 januari 2028; grenswaarde moet uiterlijk 1 januari 2027 worden vastgesteld	Morgan Lewis
Colorado	SB24-081	Kleding waaraan opzettelijk PFAS zijn toegevoegd; bovenkleding voor zeer natte omstandigheden: verplichte vermelding vanaf 2025, verbod in 2028	FashionUnited
Maine	Wet op producten die PFAS bevatten	Textiel waaraan opzettelijk PFAS zijn toegevoegd: sinds 1 januari 2026; algemeen verbod in 2032	bluesign
Vermont	Wet op PFAS in consumentenproducten	Kleding en andere producten: sinds januari 2026; grenswaarde van 100 ppm totaal organisch fluor, daarna 50 ppm vanaf 1 juli 2027	Eurofins
Connecticut	Wet op PFAS in producten	Bovenkleding voor zeer natte omstandigheden: verplichte vermelding sinds 1 januari 2026; aanvullende verboden vanaf 1 januari 2028	Algemene Vergadering van Connecticut
Minnesota	Wet op PFAS in consumentenproducten	Vrijwel alle consumentenproducten, inclusief kleding, gefaseerd tot 2032	Morgan Lewis
Canada	Canadese wet op de milieubescherming (ontwerp)	Opname van PFAS (met uitzondering van fluorpolymeren) voorgesteld in 2025; de tweede fase zou met name betrekking hebben op textiel; regelgeving aangekondigd vanaf 2027	CIRS

Datums op basis van juridische overzichten en officiële websites, die snel veranderen: controleer de geldende regelgeving. We hebben geen specifieke textielverboden gevonden in Japan, China of Australië.

Deze teksten waren te verwachten: de omvang van de gevolgen voor de menselijke gezondheid en de biodiversiteit, en de waarschuwingen van wetenschappers die al jaren klonken, maakten hun komst onvermijdelijk. Lagoped heeft PFAS al ruim vóór deze teksten geweerd, ook uit zijn waterdichte jassen, die volgens de meeste Amerikaanse wetten nog tot 2028 zijn vrijgesteld.

1. Zoek de expliciete vermelding « zonder PFAS » op de productpagina, en niet alleen « zonder PFOA » of « zonder PFOS », want die hebben betrekking op slechts twee moleculen.
2. Maak onderscheid tussen drie elementen: de waterafstotende behandeling, het membraan en de ritsen. Een merk kan PFAS uit één element hebben verwijderd, maar niet uit de andere.
3. Vraag om bewijs: een analyserapport van een geaccrediteerd laboratorium, met de gebruikte methode en de lijst van onderzochte stoffen.
4. Wees op je hoede voor vage formuleringen (‘ecologisch ontworpen’, ‘zonder schadelijke stoffen’).
5. Controleer de datum: ‘sinds … PFAS-vrij’ is geloofwaardiger dan ‘binnenkort PFAS-vrij’.

Een waterafstotende behandeling zonder PFAS stoot water goed af, maar vraagt iets meer onderhoud: ze wordt opnieuw geactiveerd door zachte warmte, volgens de instructies bij de jas. Fjällräven erkent dit ook in zijn artikel. Membranen zonder fluor bieden tegenwoordig een zeer goede waterdichtheid en ademend vermogen.

Het membraan van de TETRAS-jas van Lagoped is gemaakt van gerecycled en recyclebaar polyester van het merk Sympatex: een waterkolom van 20.000 mm en een RET-ademend vermogen van minder dan 14. De kleding wordt in Europa gemaakt (voor TETRAS: garen in Italië, weven en verven in de Ardèche, samenvoegen van de lagen in Oostenrijk, confectie in Polen).

Ontdek de TETRAS-jas en onze engagementen.

Is een waterdichte jas zonder PFC hetzelfde als een waterdichte jas zonder PFAS?

In de outdoorbranche staat ‘PFC’ voor per- en polygefluoreerde verbindingen. ‘PFAS’ is de huidige, ruimere wettelijke term.

Zijn PFAS verboden in bergjassen in Frankrijk?

Sinds 1 januari 2026 zijn ze verboden in kleding voor consumenten (met uitzondering van beschermende kleding), met 12 maanden om de voorraden uit te verkopen. Een verbod op alle textiel is gepland voor 2030.

Sinds wanneer gebruikt Lagoped geen PFAS meer?

Sinds de start van het project (2017), in membranen en waterafstotende behandelingen. Lagoped is PFAS-vrij ontstaan.

Kan een waterdichte jas zonder PFAS garanderen dat er helemaal geen sporen aanwezig zijn?

Nee, geen enkel merk kan dat eerlijk beloven: PFAS worden tegenwoordig bijna overal in het milieu aangetroffen. ‘PFAS-vrij’ betekent dat er opzettelijk geen PFAS worden toegevoegd, noch aan het membraan, noch aan de waterafstotende behandeling, noch aan de ritsen.

Welke outdoormerken zijn afgestapt van PFAS?

Meerdere merken hebben zich hier op verschillende momenten toe verbonden: zie de tabel hierboven.

Bevatten ritsen PFAS?

Dat hangt af van de fabrikant. De gecoate ritsbanden kunnen PFAS bevatten: vraag om het analyseresultaat. Bij Lagoped zijn in 2024 in de geteste ritsen van de herenjas EVE2 geen detecteerbare stoffen aangetroffen.

Waar vind je een waterdichte jas zonder PFAS?

Bij merken die duidelijk zijn over hun aanpak en het bewijs daarvoor. Lagoped maakt al vanaf het begin kleding zonder PFAS: de TETRAS-jas is daar een voorbeeld van.

Hoe onderhoud je een jas zonder PFAS?

Was de jas volgens het wasvoorschrift met een wasmiddel voor technische stoffen, zonder wasverzachter, en activeer de waterafstotende werking daarna opnieuw met milde warmte als de onderhoudsinstructies van de jas dit toestaan.

Lees meer: lees ons eerste artikel over dit onderwerp, « Kleding zonder PFAS: waarom Lagoped deze vervuilende stoffen weigert ».

Bronnen voor de merkentabel

1. Fjällräven, « Geen PFAS sinds 2009 »: experience.fjallraven.com
2. Houdini, « Duurzaamheidsstatus: 100% »: houdinisportswear.com
3. Picture Organic Clothing, « Onveranderd sinds 2017: we zijn (nog steeds) PFC-vrij »: picture-organic-clothing.com
4. Lagoped, pagina « Onze toezeggingen »: lagoped.com
5. Vaude, MVO-verslag 2023, waterafstotende materialen: nachhaltigkeitsbericht.vaude.com
6. Patagonia, « Gemaakt zonder PFAS »: patagonia.com
7. Gore-Tex, « 7 manieren waarop Gore-stoffen de CO2-voetafdruk verkleinen »: gore-tex.com
8. Mountain Equipment, « Streeft ernaar PFAS-vrij te zijn tegen winter 2025 »: mountain-equipment.com
9. Outdoor Research, pagina « Duurzaamheid »: outdoorresearch.com
10. Rab, pagina « PFAS »: rab.equipment
11. Arc'teryx, pagina « Duurzame waterafstotendheid »: arcteryx.com
12. Haglöfs, « Leaving PFAS behind »: haglofs.com
13. Mammut, « Beyond PFAS: Mammut Responsibility Report confirms milestone » (22 juli 2026): pr.mammut.com
14. Decathlon, veelgestelde vragen over PFAS: sustainability.decathlon.com

Belangrijkste bronnen: wet van 27 februari 2025 · ECHA · Verklaring van Madrid, 2015 · Le Monde, Forever Lobbying Project, januari 2025 · testrapporten van een geaccrediteerd laboratorium (juli en oktober 2024). Laatst bijgewerkt: 13 oktober 2026.