Een jaar Topo Doux met Florian Garibal op pad in de bergen zonder auto
|
Op een vrijdagochtend vertrekt er een trein uit Lyon. Vanaf het station van Notre-Dame-de-Briançon liften ze een kwartier, en om 11.30 uur staan ze met de ski’s aan in het dal van Naves. Drie dagen later reizen de twee skiërs via Albertville terug naar Lyon, eerst een stuk en daarna met de trein, zonder ook maar één keer het stuur aan te raken.
Dit is het soort weekend dat de Topo Doux-gidsen, uitgegeven door Aventures sans voiture, heel gewoon willen maken. Een jaar na het verschijnen van het eerste deel blikt Florian Garibal, die samen met Fanny deze jonge uitgeverij heeft opgericht, terug op wat er verandert om zonder auto de bergen in te gaan, op de twee nieuwe boeken en op de ontmoetingen die de serie inspireren.
Een eerste Topo Doux, geschreven zonder ervaring in het uitgeversvak
Een boek in eigen beheer, in minder dan een jaar
Alles begon met een klimgids. De eerste Topo Doux, een gids om vanuit Grenoble met de fiets, bus en trein te gaan klimmen, is het eerste boek van Fanny en Florian Garibal, uitgebracht in het jaar dat ze allebei 30 werden. Geen van beiden kwam uit de uitgeverswereld: zo’n boek in eigen beheer uitbrengen, in minder dan een jaar, was een gok.
Volgens Florian hebben inmiddels meer dan 1.500 lezers het boek gelezen. Dat cijfer is minder belangrijk dan wat het laat zien: er is echt behoefte om reisgewoonten te veranderen, en die leeft veel breder dan alleen onder de overtuigden.
« Oorspronkelijk was de uitdaging enorm: duurzaam reizen aantrekkelijk, eenvoudig en toegankelijk maken. »
Wat de lezers hebben gezegd
Een jaar later wordt de balans opgemaakt aan de hand van ontmoetingen met lezers. Uit de gesprekken met klimmers, wandelaars en skiërs uit de gemeenschap kwamen de meest concrete drempels naar voren: de tijd die de reis kost, de logistiek, het soms onbekende vervoersaanbod en de prijs. Florian voegt daar een vijfde aan toe, die specifiek geldt voor het eerste boek: de titel zelf. Door « depuis Grenoble » leek het boek alleen bestemd voor inwoners van één stad.
In de praktijk gaat het de kant op waarop hij hoopte. Evenementen, video’s, films en nieuwe mensen die ermee beginnen: de activiteit komt los van het beeld van een ingewikkelde, wat radicale bezigheid, voorbehouden aan een kleine groep. Florian vindt dat het oorspronkelijke doel is bereikt en dat ze de juiste aanpak hebben gevonden: mensen enthousiast maken in plaats van ze een schuldgevoel aanpraten.
Met drie veranderingen zonder auto de bergen in: de serie
Voor de toekomst heeft het team zich drie doelen gesteld: de toegang vanuit meer steden mogelijk maken, de blik verruimen naar alle beroepen in de bergen en de voordelen van zachte mobiliteit benadrukken.
Een kader met vervoersinformatie vanuit alle grote steden
Als je naar de bergen gaat, met of zonder auto, zijn de laatste kilometers hetzelfde, of de hele reis nu tien of honderd kilometer lang is. Met de bus of de trein geldt dat nog sterker: de laatste schakel bepaalt alles.
Bij elke route in de nieuwe boeken staat daarom een kader met de laatste vervoersmiddelen die je moet nemen en de reistijden vanuit verschillende grote steden.
Dit is nieuw en bedoeld voor zowel inwoners van de regio als mensen die verder weg wonen, bijvoorbeeld in Parijs.
Luisteren naar mensen die in de bergen wonen en werken
In de eerste Topo Doux stelden de auteurs klimsportprofessionals voor die zachte mobiliteit al op uiteenlopende manieren in hun sportpraktijk integreerden, om hun gemeenschap ermee kennis te laten maken.
Deze keer verruimt de reeks, voortbouwend op de aanpak van Vincent Ayral, auteur van de Topo Doux over de Pyreneeën, de blik naar alle beroepen in de bergen: berghutbeheerders, herders, bergredders, medewerkers van nationale parken, koks in berghutten en atleten.
Het idee is om de manier te veranderen waarop we kijken naar wat we ons «recreatiegebied» noemen.
«Naast een plek voor ontspanning is het ook de leefomgeving van anderen.»
Erkennen waar de auto in uitblinkt
De bezwaren komen bijna altijd neer op dezelfde reflex: de reistijd, prijs en het comfort vergelijken met die van de eigen auto. Florian probeert de vraag niet te omzeilen: «Laten we ons niets wijsmaken: qua vervoer is niets efficiënter.»
De reeks biedt een ander antwoord: sommige avonturen zijn gewoon niet zinvol met de auto.
Het gaat om doortochten: routes die vertrekken vanaf punt A en aankomen bij punt B, zonder ooit terug te keren naar A. De twee nieuwe boeken zetten die in de kijker: voor de Alpen volledig en voor de Pyreneeën in mindere mate, met routes die van meet af aan zijn ontworpen om zonder auto af te leggen en die geschikt zijn voor uiteenlopende niveaus.
Het geheel is ontstaan uit een gezamenlijke inspanning met de auteurs en lezers, en het team kijkt nu al uit naar de verbeteringen die de volgende delen zullen brengen om de treinen en bussen wat voller te krijgen met bergsporters.
Twee nieuwe Topo Doux-gidsen: de Alpen op ski's, de Pyreneeën te voet
De reeks telt inmiddels drie boeken. De Topo Doux over de oversteek van de Alpen op toerski's, geschreven door Félix Laplanche, en die over wandelen in de Pyreneeën, geschreven door Vincent Ayral, voegen zich bij het eerste boek, over klimmen vanuit Grenoble. Twee tochten, één in elk bergmassief, laten zien hoe de wens om zonder auto de bergen in te gaan er in de praktijk uitziet.
Pyreneeën: Petit Péric en Grand Péric, van station naar station
Deze wandeling brengt alle argumenten voor duurzaam vervoer samen: het is een oversteek tussen de stations van Ax-les-Thermes en Andorre-l’Hospitalet, die onmogelijk is als je auto op een parkeerplaats bij het vertrekpunt staat. De reis duurt niet veel langer dan met de auto en je vermijdt de files op de weg naar Andorra.
In de zomer rijdt er een pendelbus tussen Ax-les-Thermes en de smederijen van Orlu; de rest van het jaar kun je bij onverwachte omstandigheden prima liften. Omdat beide stations bereikbaar zijn met de nachttrein, kun je zelfs vrienden uitnodigen die van ver komen.
foto Clément Tabouelle
Qua landschap vormt de route de verbinding tussen Ariège en de Pyrénées-Orientales, tussen meren en bergtoppen, tussen drukbezochte paden en veel wildere routes waar je dieren kunt observeren. De route voert over de Petit Péric (2.690 m) en de Grand Péric (2.810 m), met tussenstops bij de gunstig gelegen en aangename hutten van Camporells en En Beys.
Na drie dagen keer je terug met een gevoel van totale onthechting en uitzichten die des te meer verdiend zijn omdat het pad technisch is.
Alpen: drie dagen toerskiën in de Beaufortain
Zonder auto de bergen in voor drie dagen skiën in de Beaufortain, kan dat? Jazeker, en het is zelfs vrij eenvoudig. Hier lees je het verslag van een lang weekend op trektocht tussen de vallei van Naves en het dorp Arêches.
- Route: van het station van Notre-Dame-de-Briançon naar Arêches
- Duur: 3 dagen en 2 nachten in berghutten (hut Nant du Beurre, hut Coire)
- Heenreis: trein naar het station van Notre-Dame-de-Briançon, daarna een pendelbus of lift naar Naves
- Terugreis: bus 21 van Arêches naar Albertville, daarna de trein naar Lyon
foto Gaspard Landel
foto Julien Loth
Dag 1, van Lyon naar de berghut Nant du Beurre. Het doel is eenvoudig: met z’n tweeën drie dagen lang voor het plezier toerskiën, zonder risico’s te nemen. Woensdagavond kiezen we na het lezen van het BERA (het bulletin met de inschatting van lawinerisico’s) en de weersverwachting voor de Beaufortain. We bellen de twee berghutten: er zijn nog twee plaatsen beschikbaar, een voordeel als je met z’n tweeën reist. Vrijdagochtend vertrekken we met de trein uit Lyon. De pendelbus naar Naves rijdt alleen op zaterdag, dus we steken onze duim op: een kwartier later stopt er een auto. Om 11.30 uur staan we op de ski’s, na een rit van 3 uur en 30 minuten in plaats van 2 uur en 20 minuten met de auto, wat nog meevalt. We eten een hapje, controleren de DVA’s en 700 meter verder verschijnt de berghut, gehuld in de sneeuw en de wind. Na een warme chocolademelk vertrekken we weer om een naburige top te beklimmen, op een korstige en winderige sneeuwlaag: niet de beste, maar wel te skiën. Die vrijdagavond zijn er maar acht mensen in de berghut: aperitief, spelletjes en een lange nachtrust.
Dag 2, van de berghut Nant du Beurre naar de berghut Coire. De zaterdag begint met prachtig weer. Twee kleine, niet al te steile bergpassen leiden naar de berghut Coire, met veel betere sneeuw dan de dag ervoor. We komen vroeg aan bij een onbemande berghut, maar die is vol: de twee gereserveerde plaatsen zijn er gelukkig. Na het eten gaan we terug om afdalingen te maken op een helling met ongelooflijke sneeuw, en we blijven maar op en neer gaan, zo heerlijk is het. De avond is gezellig, krap maar vrolijk.
Dag 3, terug naar Arêches. Matige nacht, maar de motivatie is er nog, ondanks de opkomende wind. Op naar de Mont Coin, en dan afdalen richting het meer van Saint-Guérin om Arêches te bereiken. De weg ligt onder de sneeuw tot op 2 km van het dorp; iemand die naar beneden rijdt, geeft ons een lift, zodat we niet hoeven te lopen, en vijf minuten later zijn we in Arêches. Het is 14.00 uur en de bus vertrekt om 15.00 uur. We proberen te liften, voor het geval we de eerdere trein kunnen halen: tien minuten later rijdt er een auto richting Albertville en de bestuurder biedt aan ons voor het station af te zetten, precies op tijd. We halen de eerdere trein, stappen snel over in Chambéry en eindigen ons avontuur in Lyon.
Hoe begin je eraan om zonder auto naar de bergen te gaan?
Redenen om het niet te doen heeft het team al tientallen, misschien wel honderden keren gehoord. Ze begrijpen die redenen en proberen ze niet allemaal weg te nemen: op dit moment kun je niet overal en altijd zonder auto. Maar na heel wat mensen op weg te hebben geholpen, van wie velen er nog steeds mee doorgaan, hebben ze wel een paar eenvoudige tips.
Hoe organiseer je je eerste bergreis zonder auto?
Als je voor het eerst gaat, kun je het best voor gemakkelijk kiezen: geen of heel weinig fietsen, alleen bussen en treinen, een accommodatie met een vast dak boven je hoofd in plaats van een bivak, een bestemming dichtbij en een route met frequent openbaar vervoer. Als vrienden al ervaring hebben, ga dan met hen mee: zij kunnen je behoeden voor fouten met materiaal en organisatie die ze zelf in het begin hebben gemaakt. De belangrijkste tip van Florian: «Laat de moed je niet meteen de eerste keer in de schoenen zinken!»
Hoe houd je de dienstregeling in de gaten tijdens een bergtocht zonder auto?
Plan een uur extra speling in voor het vervoer op de terugweg en wandel tijdens de tocht in je eigen tempo: te snel vooruitgaan leidt tot slechte beslissingen, die incidenten of zelfs ongelukken kunnen veroorzaken, zoals verdwalen of gewond raken. Download je kaart offline in een navigatie-app (Alpine Quest, Iphigénie of een andere) voor het geval er geen bereik is in het gebied. Noteer ook de vertrekuren van treinen en bussen, evenals die van mogelijke alternatieve verbindingen, zodat je een plan B hebt bij slecht weer of vermoeidheid.
Waarom gaan we zo graag zonder auto de bergen in?
Als alles eenmaal gepland is, begint het leukste deel. Een lekkernij meenemen als souvenir uit een klein dorp waar je al zo vaak doorheen bent gekomen, maar nooit een parkeerplek hebt gevonden; vanuit het busraam van het uitzicht genieten zonder bang te zijn de weg uit het oog te verliezen; op de terugweg in de trein een dutje doen na een paar heerlijke dagen: dat zijn genoegens die de auto niet biedt.
Hoe beheer je je spullen als je alles op je rug moet dragen?
Zonder auto heb je geen kofferbak om een deel van je spullen achter te laten. Sommige skigebieden en gemeenten bieden kluisjes aan waar je je spullen veilig kunt achterlaten bij het vertrekpunt, bijvoorbeeld bij een rondwandeling. Dat is een goed initiatief en laat zien dat regio’s zich aanpassen. Maar het is lang niet overal zo: meestal draag je alles wat je van huis meeneemt tot je terug bent op je rug.
De regel blijft: meerdere dunne lagen die je uittrekt of weer aantrekt naargelang de temperatuur en het weer, zoals beschreven in onze gids over het drielagensysteem. Licht en compact materiaal helpt veel, maar is niet onmisbaar: een kortere tocht maken, een stabiel weervenster kiezen of temperatuurverschillen beperken kan een te zware uitrusting compenseren.
Redenen om het niet te doen heeft het team al tientallen, misschien wel honderden keren gehoord. Ze begrijpen die redenen en proberen ze niet allemaal weg te nemen: op dit moment kun je niet overal en altijd zonder auto. Maar na heel wat mensen op weg te hebben geholpen, van wie velen er nog steeds mee doorgaan, hebben ze wel een paar eenvoudige tips.
« Materiaal is, na vervoer, een van de belangrijkste factoren voor de impact van een outdoor-sportuitstapje. »
Dat is een van de redenen waarom de uitgevers voor de voorverkoop met Lagoped hebben samengewerkt: producten die zijn gemaakt om lang mee te gaan, ontworpen om gerepareerd te worden en meerdere jaren bestand zijn tegen intensief gebruik vormen een belangrijk uitgangspunt om de impact van een uitstapje te verkleinen. Ze wilden hun lezers laten kennismaken met het merk en zijn waarden, en hun tegelijk kledingstukken aanbieden die passen bij de activiteiten die in de Topo Doux worden beschreven.
Ontmoetingen: de bergen verteld door de mensen die er werken
Interviews spelen een belangrijke rol in de Topo Doux, en het team wil ze in de hele reeks opnemen. De bergen zien als een plek om alleen maar te recreëren, betekent voorbijgaan aan een groot deel van het gebruik ervan.
Een andere aanpak betekent meer dan alleen de auto thuislaten: het gaat erom opnieuw in contact te komen met de gebieden en de ecosystemen en mensen die er leven beter te begrijpen.
Deze ontmoetingen bieden lezers een weinig belicht perspectief en brengen de auteurs in contact met mensen met sterke overtuigingen, die rechtstreeks te maken krijgen met klimaatverandering, overlast en de noodzaak om zich aan te passen.
Waar vind je de Topo Doux?
De drie boeken uit de reeks zijn verkrijgbaar op de website van Aventures sans voiture, waarvan je het nieuws ook kunt volgen op Instagram:
- De Topo Doux voor een skitocht in de Alpen, van Félix Laplanche
- De Topo Doux voor wandelingen in de Pyreneeën, van Vincent Ayral
Om de volgende keer zonder auto naar de bergen te gaan, moet er nog maar één vraag worden beantwoord: welk station, welke dag.
Illustratie: Fanny Audigé
